राम भरोसी यादव

सिरहा, गोलबजार – जबर्जस्ती करणी अभियोगमा बिहीबार पक्राउ परेका गोलबजार नगरपालिका–४ का २४ वर्षीय अजय साहका परिवारजन तथा समर्थकहरूले पीडित युवतीको आपत्तिजनक तस्वीरहरू सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गरेका छन्। यस घटनाले न केवल पीडितको मर्यादा हनन गरेको छ, तर कानुनी रूपमा पनि गम्भीर अपराध गरिएको छ।

नेपालको फौजदारी संहिताअनुसार जबर्जस्ती करणी एक गम्भीर फौजदारी अपराध हो। फौजदारी संहिता, २०७४ को दफा २१९ ले जबर्जस्ती करणीलाई स्पष्ट रूपमा परिभाषित गर्दै दोषी प्रमाणित भएमा कडा सजायको व्यवस्था गरेको छ।

• १८ वर्ष माथिका महिलामाथि बलात्कार गरेमा १० देखि १२ वर्ष सम्म कैद
• १८ वर्ष मुनिका बालिकामाथि बलात्कार गरेमा १२ देखि १६ वर्ष सम्म कैद
• यदि जबर्जस्ती करणीका कारण पीडितको मृत्यु भएमा आजीवन कारावास

२. साइबर अपराध: पीडितको तस्वीर सार्वजनिक गर्नु अर्को अपराध

पीडित युवतीको आपत्तिजनक तस्वीरहरू सामाजिक सञ्जालमा पोष्ट गर्नुले अपराध लुकाउने प्रयास मात्र नभई साइबर अपराध ऐन, २०६३ (इलेक्ट्रोनिक ट्रान्ज्याक्सन ऐन – ETA) अन्तर्गत दण्डनीय कार्य हो।

इलेक्ट्रोनिक ट्रान्ज्याक्सन ऐन, २०६३ (ETA) अनुसार:

• कसैले अरुको गोपनीयता उल्लङ्घन गर्ने गरी व्यक्तिगत तस्वीर वा जानकारी सार्वजनिक गरेमा ५ वर्षसम्म कैद वा १ लाख रुपैयाँ जरिवाना, वा दुवै सजाय हुन सक्छ।
• यसबाहेक, महिला हिंसाविरुद्धको ऐन, २०६५ ले महिलाको चरित्र हत्या गर्ने कार्यलाई दण्डनीय मान्छ।

नेपालमा यस्ता घटनाहरू बारम्बार दोहोरिनु दुःखद पक्ष हो। जबर्जस्ती करणी जस्तो गम्भीर अपराधमा आरोपितलाई जोगाउन पीडितकै मर्यादा हनन गर्ने कार्यले समाजमा महिलाहरूको सुरक्षामा गम्भीर प्रश्न उठाउँछ।

• पीडितलाई नै दोषी देखाउने प्रवृत्ति
• अपराधीलाई जोगाउने उद्देश्यले कानुनको धज्जी उडाइने परिपाटी
• सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग गरी पीडितलाई थप मानसिक यातना दिने प्रवृत्ति

३. कानुनी कारबाही आवश्यक

यस घटनामा दुईवटा अलग–अलग अपराध भएका छन्:

1. जबर्जस्ती करणी
2. पीडितको व्यक्तिगत जानकारी सार्वजनिक गरी चरित्र हत्या गर्ने साइबर अपराध

प्रहरी प्रशासन र कानुनी निकायले तत्काल कारबाही गर्दै दोषीहरूमाथि कडा कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउनु जरुरी छ।

कानुन हातमा लिएर अपराधीलाई जोगाउन अर्को अपराध गर्ने प्रवृत्ति खतरनाक छ। जबर्जस्ती करणी अभियोगमा पक्राउ परेका अजय साहलाई कानुनी प्रक्रिया अनुसार अगाडि बढाउनु पर्छ, भने पीडितको तस्वीर सार्वजनिक गर्नेहरूमाथि साइबर अपराधअन्तर्गत कारबाही हुनुपर्छ। समाजले पनि यस्ता अपराधलाई उन्मुक्ति दिने होइन, अपराधीलाई कानुनी दायरामा ल्याउने कार्यमा सहयोग गर्नुपर्छ। एक पछि अर्को पराधका तस्वीर हरु समाजिक संजाल बाट